Pol­ski Akt o Dostęp­no­ści – pierw­sze doświad­cze­nia z wdra­ża­nia nowych przepisów

Od 28 czerw­ca 2025 roku w całej Unii Euro­pej­skiej obo­wią­zu­ją prze­pi­sy wyni­ka­ją­ce z tzw. Euro­pej­skie­go Aktu o Dostęp­no­ści (EAA). W Pol­sce regu­la­cje te zosta­ły wdro­żo­ne poprzez usta­wę z 26 kwiet­nia 2024 r. o zapew­nia­niu speł­nia­nia wyma­gań dostęp­no­ści nie­któ­rych pro­duk­tów i usług przez pod­mio­ty gospo­dar­cze, okre­śla­ną jako Pol­ski Akt o Dostęp­no­ści (PAD).

Nowe prze­pi­sy mają na celu zapew­nie­nie, aby klu­czo­we pro­duk­ty i usłu­gi były dostęp­ne dla osób z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi oraz wszyst­kich użyt­kow­ni­ków o szcze­gól­nych potrzebach.

Kolej­ny krok w sys­te­mie dostęp­no­ści w Polsce

Pol­ski Akt o Dostęp­no­ści jest kolej­nym ele­men­tem roz­wi­ja­ją­ce­go się sys­te­mu regu­la­cji doty­czą­cych dostęp­no­ści. Wcze­śniej w Pol­sce przy­ję­to już m.in.:

• usta­wę o dostęp­no­ści cyfro­wej pod­mio­tów publicz­nych (2019),
• usta­wę o zapew­nia­niu dostęp­no­ści oso­bom ze szcze­gól­ny­mi potrze­ba­mi (2019).

Nowa regu­la­cja roz­sze­rza zakres obo­wiąz­ków na sek­tor gospo­dar­czy i obej­mu­je dostęp­ność wie­lu pro­duk­tów oraz usług dostęp­nych na rynku.

Kogo doty­czą nowe przepisy

Pol­ski Akt o Dostęp­no­ści obej­mu­je sze­ro­ki krąg pod­mio­tów dzia­ła­ją­cych w gospo­dar­ce. Są to m.in.:

• pro­du­cen­ci i impor­te­rzy produktów,
• dys­try­bu­to­rzy,
• usłu­go­daw­cy,
• pod­mio­ty reali­zu­ją­ce zamó­wie­nia publiczne,
• pod­mio­ty korzy­sta­ją­ce ze środ­ków Fun­du­szy Europejskich.

W prak­ty­ce ozna­cza to, że dostęp­ność sta­je się jed­nym z waż­nych stan­dar­dów funk­cjo­no­wa­nia rynku.

Jakie pro­duk­ty muszą być dostępne

Usta­wa obej­mu­je róż­ne urzą­dze­nia i tech­no­lo­gie wyko­rzy­sty­wa­ne w codzien­nym życiu. Wśród nich znaj­du­ją się m.in.:

• kom­pu­te­ry i ich sys­te­my ope­ra­cyj­ne (np. smart­fo­ny czy laptopy),

• ter­mi­na­le płatnicze,
• ter­mi­na­le samo­ob­słu­go­we, takie jak ban­ko­ma­ty czy auto­ma­ty biletowe,
• urzą­dze­nia do świad­cze­nia usług tele­ko­mu­ni­ka­cyj­nych (np. mode­my i routery),
• czyt­ni­ki ksią­żek elektronicznych,
• sprzęt umoż­li­wia­ją­cy dostęp do usług audio­wi­zu­al­nych, np. dekodery.

Usłu­gi obję­te wyma­ga­nia­mi dostępności

Nowe regu­la­cje obej­mu­ją rów­nież wie­le usług cyfro­wych i finan­so­wych. Wśród nich znaj­du­ją się m.in.:

• usłu­gi ban­ko­wo­ści detalicznej,
• e‑handel,
• usłu­gi łącz­no­ści elek­tro­nicz­nej (tele­fo­nicz­ne i internetowe),
• usłu­gi dostę­pu do audio­wi­zu­al­nych usług medial­nych, np. plat­form VOD,
• cyfro­wa infor­ma­cja w trans­por­cie pasażerskim,
• roz­po­wszech­nia­nie ksią­żek elektronicznych.

Celem jest zapew­nie­nie, aby użyt­kow­ni­cy – nie­za­leż­nie od swo­ich ogra­ni­czeń – mogli korzy­stać z tych usług w rów­nym stopniu.

Sys­tem nad­zo­ru nad dostępnością

Nad­zór nad prze­strze­ga­niem prze­pi­sów doty­czą­cych dostęp­no­ści pro­duk­tów i usług spra­wu­je Pre­zes Zarzą­du PFRON, któ­ry peł­ni rolę głów­nej insty­tu­cji w sys­te­mie nad­zo­ru rynku.

W sys­tem zaan­ga­żo­wa­ne są rów­nież inne insty­tu­cje publicz­ne, w tym m.in.:

• Pre­zes Urzę­du Komu­ni­ka­cji Elektronicznej,
• Pre­zes Urzę­du Trans­por­tu Kolejowego,
• Pre­zes Urzę­du Lot­nic­twa Cywilnego,
• Rzecz­nik Finansowy,
• Mini­ster Cyfry­za­cji oraz orga­ny celne.

Do ich zadań nale­ży m.in. kon­tro­la przed­się­biorstw, moni­to­ro­wa­nie dostęp­no­ści pro­duk­tów i usług oraz wyda­wa­nie decy­zji nadzorczych.

Budo­wa­nie sys­te­mu nad­zo­ru rynku

Wdra­ża­nie nowych prze­pi­sów wspie­ra pro­jekt reali­zo­wa­ny przez PFRON i Urząd Komu­ni­ka­cji Elek­tro­nicz­nej, któ­re­go celem jest roz­wój sys­te­mu nad­zo­ru ryn­ku w zakre­sie dostęp­no­ści pro­duk­tów i usług.

Pro­jekt finan­so­wa­ny z Fun­du­szy Euro­pej­skich dla Roz­wo­ju Spo­łecz­ne­go obej­mu­je m.in.:

• roz­wój kom­pe­ten­cji pra­cow­ni­ków insty­tu­cji nadzorczych,
• two­rze­nie nowych miejsc pra­cy w insty­tu­cjach odpo­wie­dzial­nych za kon­tro­lę rynku,
• opra­co­wa­nie pro­ce­dur i wytycz­nych doty­czą­cych nad­zo­ru nad dostępnością.

Dzia­ła­nia infor­ma­cyj­ne i wspar­cie dla przedsiębiorców

W związ­ku z wdra­ża­niem prze­pi­sów pro­wa­dzo­ne są licz­ne dzia­ła­nia infor­ma­cyj­ne i edu­ka­cyj­ne. Obej­mu­ją one m.in.:

• publi­ka­cję wytycz­nych dla przed­się­bior­ców doty­czą­cych zapew­nia­nia dostęp­no­ści pro­duk­tów i usług,
• orga­ni­za­cję webi­na­rów i spo­tkań informacyjnych,
• pro­wa­dze­nie stro­ny inter­ne­to­wej z odpo­wie­dzia­mi na naj­czę­ściej zada­wa­ne pytania,
• dzia­ła­nia infor­ma­cyj­ne w mediach społecznościowych.

Mini­ster­stwo Fun­du­szy i Poli­ty­ki Regio­nal­nej przy­go­to­wa­ło rów­nież publi­ka­cje wspie­ra­ją­ce przed­się­bior­ców, w tym porad­nik dla mikro­przed­się­biorstw oraz pod­ręcz­nik doty­czą­cy pro­wa­dze­nia biz­ne­su zgod­nie z Pol­skim Aktem o Dostępności.

Dostęp­ność jako stan­dard nowo­cze­sne­go rynku

Wpro­wa­dze­nie Pol­skie­go Aktu o Dostęp­no­ści ozna­cza waż­ną zmia­nę w funk­cjo­no­wa­niu ryn­ku pro­duk­tów i usług. Dostęp­ność sta­je się nie tyl­ko wymo­giem praw­nym, ale rów­nież ele­men­tem budo­wa­nia nowo­cze­snych i przy­ja­znych roz­wią­zań dla wszyst­kich użytkowników.

Nowe prze­pi­sy mają pomóc w eli­mi­no­wa­niu barier, zwięk­szyć udział osób z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi w życiu spo­łecz­nym oraz pro­mo­wać pro­jek­to­wa­nie uni­wer­sal­ne w biz­ne­sie i usługach.

Opra­co­wa­no na pod­sta­wie pre­zen­ta­cji przed­sta­wi­cie­li MFiPR z ostat­nie­go spo­tka­nia sygna­ta­riu­szy Part­ner­stwa na rzecz dostęp­no­ści, któ­re odby­ło się 2 mar­ca 2026 roku.