‘To jest pol­ska ław­ka’. Raport o kse­no­fo­bicz­nej wro­go­ści wobec dzie­ci i mło­dzie­ży — komu­ni­kat Sto­wa­rzy­sze­nia NIGDY WIĘCEJ 

Komu­ni­kat Sto­wa­rzy­sze­nia ‘NIGDY WIĘCEJ’

1.09.2026

Legni­ca, Gdańsk, Olsz­tyn, Szcze­cin, War­sza­wa, Wro­cław – to tyl­ko nie­któ­re mia­sta, gdzie w ostat­nich mie­sią­cach zosta­ły pobi­te mało­let­nie oso­by z Ukra­iny. Z oka­zji roz­po­czę­cia nowe­go roku szkol­ne­go Sto­wa­rzy­sze­nie ‘NIGDY WIĘ­CEJ’ publi­ku­je raport pt. ‘To jest pol­ska ław­ka’ o prze­ja­wach kse­no­fo­bicz­nej wro­go­ści wobec dzie­ci i młodzieży.

Raport został prze­sła­ny do Biu­ra Rzecz­ni­ka Praw Dziec­ka, Biu­ra Rzecz­ni­ka Praw Oby­wa­tel­skich oraz Mini­ster­stwa Edu­ka­cji Narodowej.

W rapor­cie ‘NIGDY WIĘ­CEJ’ na 50 stro­nach udo­ku­men­to­wa­no ata­ki na dzie­ci będą­ce uchodź­ca­mi wojen­ny­mi, zwłasz­cza z Ukra­iny, dzie­ci z rodzin migranc­kich, dzie­ci wyróż­nia­ją­ce się ciem­nym kolo­rem skó­ry czy dzie­ci z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi. Publi­ka­cja obej­mu­je wybra­ne zda­rze­nia z lat 2022–2026.

Wśród przy­kła­dów dys­kry­mi­na­cji i agre­sji odno­to­wa­nych w rapor­cie Sto­wa­rzy­sze­nia zna­la­zły się przy­pad­ki szy­ka­no­wa­nia uczniów w szko­le ze wzglę­du na ich naro­do­wość czy kolor skó­ry, dys­kry­mi­no­wa­nia w dostę­pie do pla­cu zabaw czy boiska, a tak­że zastra­sza­nia, gróźb i wyzwisk rzu­ca­nych dzie­ciom i nasto­lat­kom pro­sto w twarz lub publi­ko­wa­nych w mediach spo­łecz­no­ścio­wych. W 2026 roku odno­to­wa­no takich zda­rzeń znacz­nie wię­cej niż w ubie­głych latach.

• ‘Agre­sja wobec dzie­ci to moral­ne dno, lecz dla pro­pa­gan­dy­stów skraj­nej pra­wi­cy, któ­rzy roz­sie­wa­ją tę nie­na­wiść, liczy się tyl­ko poli­tycz­ny i finan­so­wy zysk’ – komen­tu­je Łukasz Jaku­bow­ski, przed­sta­wi­ciel Sto­wa­rzy­sze­nia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Ucznio­wie pocho­dzą­cy z Ukra­iny sta­no­wią 4,1 pro­cent wszyst­kich uczniów w pol­skich szko­łach. W pol­skich pla­ców­kach edu­ka­cyj­nych uczą się oso­by pocho­dzą­ce ze 148 kra­jów. Sta­no­wią 5,3 pro­cent wszyst­kich uczniów obję­tych sys­te­mem edu­ka­cji. To w sumie 353 tys. osób, spo­śród któ­rych 237 tys. uczęsz­cza do szkół, 62,6 tys. do przed­szko­li i 53,4 tys. do szkół dla doro­słych. Wśród nich naj­wię­cej uczniów pocho­dzi z Ukra­iny (84 pro­cent), Bia­ło­ru­si (9 pro­cent), Rosji (1 pro­cent) oraz Wiet­na­mu i Indii (mniej niż 1 pro­cent). (Źró­dło danych: Cen­trum Edu­ka­cji Obywatelskiej).

Sto­wa­rzy­sze­nie ‘NIGDY WIĘ­CEJ’ od wie­lu lat pro­wa­dzi anty­dy­skry­mi­na­cyj­ne szko­le­nia i warsz­ta­ty dla kadry peda­go­gicz­nej i uczniów. Oso­by bio­rą­ce udział w szko­le­niach mogą pogłę­bić wie­dzę o tym, jak roz­po­zna­wać rasizm i kse­no­fo­bię, w tym sym­bo­le nie­na­wi­ści sto­so­wa­ne przez ugru­po­wa­nia neo­fa­szy­stow­skie i zamiesz­cza­ne np. w sie­ci. Zapo­zna­ją się też z przy­kła­da­mi dobrych prak­tyk, jak reago­wać na prze­ja­wy uprze­dzeń i jak wspie­rać oso­by, któ­re doświad­cza­ją dys­kry­mi­na­cji. Infor­ma­cje o szko­le­niach:
https://nigdywiecej.org/o‑nas/nasze-inicjatywy/edukacja-o-prawach-czlowieka

Ponad­to od 2020 roku Sto­wa­rzy­sze­nie ‘NIGDY WIĘ­CEJ’ uczest­ni­czy w oświa­to­wej ini­cja­ty­wie onli­ne pod nazwą ‘Ku prze­stro­dze’. Jest ona reali­zo­wa­na we współ­pra­cy z Fun­da­cją ‘Naprzód’. Na stro­nie inter­ne­to­wej pro­jek­tu znaj­du­ją się wykła­dy eks­per­tów w dzie­dzi­nie histo­rii, socjo­lo­gii i psy­cho­lo­gii spo­łecz­nej, sce­na­riu­sze lek­cji histo­rii, wie­dzy o spo­łe­czeń­stwie i godzin wycho­waw­czych oraz mate­ria­ły dydak­tycz­ne mogą­ce słu­żyć pod­czas lek­cji angiel­skie­go. Infor­ma­cje o pro­jek­cie ‘Ku prze­stro­dze’:
https://www.nigdywiecej.org/komunikaty/komunikaty/185-rok-2020/4441-ku-przestrodze-nowa-inicjatywa-edukacyjna-online

Sto­wa­rzy­sze­nie ‘NIGDY WIĘ­CEJ’ jest powsta­łą w 1996 roku nie­za­leż­ną orga­ni­za­cją anty­ra­si­stow­ską. W ostat­nich latach opu­bli­ko­wa­ło m.in. raport pt. ‘Zacho­waj­my soli­dar­ność z uchodź­ca­mi’ o przy­pad­kach dys­kry­mi­na­cji i mowy nie­na­wi­ści wobec Ukra­iń­ców w Pol­sce w kon­tek­ście trwa­ją­cej woj­ny. Wyda­ło też opra­co­wa­nie na temat mowy nie­na­wi­ści w inter­ne­cie wobec uchodź­ców z Ukra­iny pt. ‘Jak poli­czyć nie­na­wiść? Hej­te­rzy o Ukra­iń­cach’. Sto­wa­rzy­sze­nie ‘NIGDY WIĘ­CEJ’ reali­zu­je tak­że ini­cja­ty­wę ‘Mniej­szo­ści dla poko­ju’. Pro­jekt ten wspie­ra ukra­iń­skich uchodź­ców i anty­wo­jen­nych dysy­den­tów z Rosji, repre­zen­tu­ją­cych mniej­szo­ści narodowe.

Przy­kła­dy zda­rzeń opi­sa­nych w rapor­cie Sto­wa­rzy­sze­nia ‘NIGDY WIĘCEJ’:

WAR­SZA­WA. 2 wrze­śnia 2022 agre­syw­ni męż­czyź­ni i towa­rzy­szą­ca im kobie­ta obrzu­ci­li kse­no­fo­bicz­ny­mi wyzwi­ska­mi gru­pę mło­dzie­ży z Ukra­iny. Nie pozwo­li­li im sko­rzy­stać z boiska, na któ­rym Ukra­iń­cy gra­li w pił­kę z Pola­ka­mi i Bia­ło­ru­si­na­mi. Napast­ni­cy wykrzy­ki­wa­li: ‘To jest pol­ska ław­ka! Wypier…ać stąd! Ukra­iń­skich nie ma!’.

LUBLIN. 7 stycz­nia 2023 dwóch męż­czyzn napa­dło na pocho­dzą­cą z Ukra­iny kobie­tę, jej 13-let­nie­go syna i doro­słą, cię­żar­ną cór­kę. Kie­dy ban­dy­ci usły­sze­li, że rodzi­na roz­ma­wia ze sobą po ukra­iń­sku, obrzu­ci­li ich obe­lga­mi: ‘Ukra­iń­skie k…wy’, ‘Jeb…ć Ukra­iń­ców’, ‘Wyno­cha z Pol­ski’. Gdy chło­piec pró­bo­wał zadzwo­nić na poli­cję, prze­wró­ci­li go na zie­mię i bili pię­ścia­mi po gło­wie. Szar­pa­li też cię­żar­ną kobie­tę, choć ta krzy­cza­ła, że jest w ciąży.

BIEL­SKO-BIA­ŁA. 31 sierp­nia 2023 na jed­nym z miej­skich boisk w Komo­ro­wi­cach gru­pa nasto­lat­ków bru­tal­nie pobi­ła dwóch bra­ci, uchodź­ców ewa­ku­owa­nych wraz z rodzi­ca­mi z Afganistanu.

WAR­SZA­WA. 7 czerw­ca 2024 poseł Grze­gorz Pła­czek (Kon­fe­de­ra­cja, Nowa Nadzie­ja) opu­bli­ko­wał na Tik­To­ku nagra­nie, w któ­rym sze­rzył fał­szy­we infor­ma­cje na temat rze­ko­me­go uprzy­wi­le­jo­wa­nia dzie­ci ukra­iń­skich w dostę­pie do lecze­nia na hemofilię.

SZCZE­CIN. 1 sierp­nia 2025 użyt­kow­nik Face­bo­oka nawo­ły­wał do prze­mo­cy wobec osób nie­peł­no­spraw­nych i kie­ro­wał groź­by wobec dziew­czyn­ki z zespo­łem Downa. Wzy­wał ‘do wyrzu­ce­nia dziec­ka do rze­ki, do trak­to­wa­nia osób z nie­peł­no­spraw­no­ścią jak pod­lu­dzi’. Pisał, że to ‘nie­do­ro­bio­ne coś’ trze­ba ‘wyj…ać do Wisły’ i wysłać do ‘komór gazowych’.

OSTRÓW MAZO­WIEC­KA. 25 wrze­śnia 2025 na osie­dlu przy uli­cy Lubie­jew­skiej jeden z miesz­kań­ców mia­sta napadł na 11-let­nie­go ciem­no­skó­re­go chłop­ca. Obrzu­cił go rasi­stow­ski­mi wyzwi­ska­mi i dwu­krot­nie kopnął.

WAR­SZA­WA. 27 paź­dzier­ni­ka 2025 na pro­fi­lu Koro­ny War­sza­wa (war­szaw­ski okręg Kon­fe­de­ra­cji Koro­ny Pol­skiej Grze­go­rza Brau­na) na Twitterze/X uka­zał się wpis potę­pia­ją­cy pomoc medycz­ną, jakiej pol­skie pań­stwo udzie­li­ło dzie­ciom w Ukrainie.

SŁUPSK. 17 listo­pa­da 2025 kil­ku uczniów Zespo­łu Szkół Budow­la­nych zaata­ko­wa­ło czwo­ro ukra­iń­skich nasto­lat­ków, uczniów nie­pu­blicz­nej Szko­ły Rze­miosł w Słup­sku. Gdy ukra­iń­scy ucznio­wie szli na przy­sta­nek, podą­ża­ła za nimi gru­pa pol­skich uczniów, któ­rzy wykrzy­ki­wa­li: ‘K…wy ukra­iń­skie’ i ‘Jeb…ć Ukra­inę’. W wyni­ku napa­ści jeden z ukra­iń­skich chłop­ców miał zła­ma­ny oboj­czyk, a u dru­gie­go podej­rze­wa­no wstrzą­śnie­nie mózgu. W dniu ata­ku, a tak­że w poprze­dza­ją­cych go tygo­dniach, nauczy­ciel Zespo­łu Szkół Budow­la­nych wygła­szał do uczniów z Ukra­iny kse­no­fo­bicz­ne komentarze.

POZNAŃ. 15 lip­ca 2026 prof. dr hab. Sta­ni­sław Żer­ko, pra­cow­nik Insty­tu­tu Zachod­nie­go, zamie­ścił na Twitterze/X serię szo­ku­ją­cych wpi­sów, w któ­rych szy­dził z tra­gicz­ne­go losu dzie­ci-uchodź­ców wojen­nych. Wyko­rzy­stał w nich zdję­cie trzy­let­nie­go syryj­skie­go uchodź­cy Ala­na Kur­die­go. Foto­gra­fia zwłok dziec­ka leżą­cych na pla­ży wywo­ła­ła wstrząs świa­to­wej opi­nii publicz­nej. Żer­ko pod­pi­sał ów obraz sło­wa­mi: ‘Ze wzru­sze­nia oczy zaszły mi musztardą’.

LEGNI­CA. 18 lip­ca 2026 na pla­cu zabaw 26-let­nia Karo­li­na O. zaata­ko­wa­ła sze­ścio­oso­bo­wą gru­pę 13- i 14-let­nich dziew­czy­nek pocho­dzą­cych z Ukra­iny. Mat­ka poszko­do­wa­nych bliź­nia­czek opi­sa­ła to zaj­ście: ‘Pode­szła do nich kobie­ta z dwie­ma cór­ka­mi i zwró­ci­ła im uwa­gę: «Jeste­ście w Pol­sce, mów­cie po pol­sku». Ude­rzy­ła pię­ścią w szy­ję kole­żan­kę moich córek. Dziew­czyn­ka upa­dła na zie­mię. W tej samej sekun­dzie moja cór­ka dosta­ła pię­ścią w twarz. […] Chwi­lę póź­niej pod­szedł chło­pak z Ukra­iny, któ­ry chciał sta­nąć w obro­nie dzie­ci. On rów­nież został ude­rzo­ny i miał roz­bi­ty nos’.

ŁÓDŹ. 3 sierp­nia 2026 na Face­bo­oku uka­za­ło się nagra­nie doku­men­tu­ją­ce atak na ukra­iń­skie­go nasto­lat­ka ze stro­ny przy­pad­ko­we­go męż­czy­zny. Agre­sor wykrzy­ki­wał: ‘Jeb…ć Ukra­inę! Jeb…ć was k…wy! Jesteś u mnie, w Pol­sce. A dla­cze­go nie jesteś na woj­nie i się nie bijesz? Mogłeś się k…wo bić o swój kraj!’.

BYD­GOSZCZ. 14 sierp­nia 2026 dwo­je napast­ni­ków – kobie­ta i towa­rzy­szą­cy jej męż­czy­zna – zaata­ko­wa­ło ukra­iń­skie rodzeń­stwo: 14-let­nią dziew­czyn­kę i jej 12-let­nie­go bra­ta. O zda­rze­niu poin­for­mo­wał Kon­su­lat Gene­ral­ny Ukra­iny w Gdań­sku: ‘Dwo­je nie­let­nich Ukra­iń­ców […] dozna­ło agre­sji ze stro­ny doro­słych osób wyłącz­nie dla­te­go, że roz­ma­wia­li mię­dzy sobą w języ­ku ukra­iń­skim. Napast­ni­cy (męż­czy­zna i kobie­ta) dopu­ści­li się […] rów­nież prze­mo­cy fizycznej’.

‘To jest pol­ska ław­ka’. Raport o kse­no­fo­bicz­nej wro­go­ści wobec dzie­ci i mło­dzie­ży (peł­na wer­sja w pli­ku PDF)