ABC Dostęp­no­ści. Cz.1 — Czym jest dostępność?

Dostęp­ność to coś wię­cej niż brak barier archi­tek­to­nicz­nych. To spo­sób myśle­nia o świe­cie, któ­ry uwzględ­nia potrze­by każ­de­go czło­wie­ka. W tym arty­ku­le wyja­śnia­my, czym jest dostęp­ność i dla­cze­go ma zna­cze­nie dla nas wszystkich.

Dostęp­ność to poję­cie, któ­re coraz czę­ściej poja­wia się w prze­strze­ni publicz­nej, choć dla wie­lu osób wciąż bywa nie do koń­ca jasne. Czę­sto koja­rzy się głów­nie z pod­jaz­da­mi dla wóz­ków czy win­da­mi w budyn­kach, jed­nak w rze­czy­wi­sto­ści ozna­cza coś znacz­nie szer­sze­go. To spo­sób myśle­nia o świe­cie, któ­ry uwzględ­nia potrze­by wszyst­kich ludzi – nie­za­leż­nie od ich wie­ku, spraw­no­ści czy sytu­acji życiowej.

Naj­pro­ściej mówiąc, dostęp­ność ozna­cza takie pro­jek­to­wa­nie prze­strze­ni, usług, infor­ma­cji i komu­ni­ka­cji, aby mogły z nich korzy­stać wszyst­kie oso­by. Doty­czy to w szczególności:

• osób z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi (rucho­wy­mi, wzro­ko­wy­mi, słu­cho­wy­mi, intelektualnymi),
• osób star­szych,
• osób cza­so­wo ogra­ni­czo­nych (np. po urazach),
• rodzi­ców z mały­mi dziećmi,
• a w prak­ty­ce – każ­de­go z nas, bo każ­dy może zna­leźć się w sytu­acji, w któ­rej potrze­bu­je ułatwień.

War­to pod­kre­ślić, że dostęp­ność nie ogra­ni­cza się wyłącz­nie do archi­tek­tu­ry. Obej­mu­je rów­nież prze­strzeń cyfro­wą oraz spo­sób komu­ni­ko­wa­nia się. Dostęp­ne roz­wią­za­nia to mię­dzy innymi:

• budyn­ki bez barier (np. pod­jaz­dy, win­dy, sze­ro­kie przejścia),
• stro­ny inter­ne­to­we czy­tel­ne i intu­icyj­ne w obsłudze,
• infor­ma­cje prze­ka­zy­wa­ne w pro­sty i zro­zu­mia­ły sposób,
• napi­sy do filmów,
• tłu­ma­cze­nia na język migowy.

Dostęp­ność to nie tyl­ko kwe­stia prze­pi­sów czy obo­wiąz­ków insty­tu­cji. To przede wszyst­kim wyraz sza­cun­ku i włą­cza­nia spo­łecz­ne­go. Dzię­ki niej wię­cej osób może aktyw­nie uczest­ni­czyć w życiu spo­łecz­nym, kul­tu­ral­nym i zawo­do­wym, zacho­wu­jąc więk­szą samo­dziel­ność i poczu­cie spraw­czo­ści. To tak­że korzyść dla całe­go spo­łe­czeń­stwa, ponie­waż two­rzy bar­dziej otwar­te, przy­ja­zne i funk­cjo­nal­ne śro­do­wi­sko dla wszystkich.

War­to pamię­tać, że dostęp­ność nie jest jed­no­ra­zo­wym dzia­ła­niem, lecz pro­ce­sem, któ­ry wyma­ga uważ­no­ści, otwar­to­ści i goto­wo­ści do zmian. To cią­głe ucze­nie się, słu­cha­nie potrzeb innych i wpro­wa­dza­nie roz­wią­zań, któ­re popra­wia­ją jakość życia. Jako Kar­ko­no­ski Sej­mik Osób Nie­peł­no­spraw­nych chce­my przy­bli­żać ten temat, dzie­lić się wie­dzą i dobry­mi prak­ty­ka­mi oraz wspie­rać dzia­ła­nia, któ­re pro­wa­dzą do budo­wa­nia świa­ta bar­dziej dostęp­ne­go dla każdego.

Opra­co­wa­nie: Mag­da­le­na Panasiuk