16.II.2021, odbyła się w formule online,

debata nt._"KOŃCA ERY WĘGLA
NA ŚLĄSKU", poprowadzona na profilu "Śląskiej Opinii" oraz "BoMiasto".

 W debacie uczestniczyli: Grzegorz Franki w roli moderatora, Marta
Anczewska z WWF.PL [1] https://www.wwf.pl/o-nas [2] Izabela Zygmunt,
Radosław Gawlik, przewodniczący zespołu Przygotowującego
"Terytorialny Plan Sprawiedliwej Transformacji dla Subregionu
Wałbrzyskiego oraz Łukasz Trembaczewski, socjolog, który przygotował
prezentację wprowadzającą;

stwierdzając, że od 30 lat podejmowane są próby restrukturyzacji
przemysłu węglowego i w tym ujęciu zawsze widziano restrukturyzację
jako szansę uzyskania konkurencyjności branży wydobycia i
wykorzystania węgla,

natomiast "SPRAWIEDLIWA TRANSFORMACJA", to całkowita eliminacja wpływu
szkodliwych substancji będących efektem wydobycia i przetwórstwa
węgla na środowisko i o ile przy restrukturyzacji proces ma charakter
odgórny, to przy transformacji oddolny, prowadząc do likwidacji
sektorów emisyjnych ale bez utraty konkurencyjności gospodarki
regionu. Proces ten jest obecnie prowadzony pod presją ochrony
środowiska w wymiarze globalnym, która stanowi dodatkowy czynnik
wpływający na pogorszenie się opłacalności branży. Stąd jeżeli
już obecnie nie przygotujemy odpowiednio miast regionu Śląska, to
będzie problem z zapewnieniem poziomu bezpiecznej, ekonomicznej
przyszłości, prowadząc do pogorszenia stanu zdrowia mieszkańców a
jednocześnie według analiz mamy tylko 10 lat na wycofanie się ze
spalania węgla i wyhamowania emisji CO2 do atmosfery.

Zdaniem Radosława Gawlika, termin rezygnacji z węgla, ze względów
ekonomicznych, nastąpi prawdopodobnie szybciej niż przewidywane w
uzgodnieniach rządu ze związkami, zawodowymi, co wynika z coraz
niższych cen energii pozyskiwanej z OZE. Również większość
społeczeństwa już zdecydowanie optuje za OZE. ale związki zawodowe
wciąż nie są gotowe. Alternatywą dla Śląska jest idea
elektroprosumeryzmu, propagowana na platformie
http://ppte2050.pl/platforman [3] w/r konwersatorium Inteligentna
Energetyka, przez prof. Jana Popczyka z Politechniki Śląskiej w
Gliwicach (http://ppte2050.pl/.../04.%20Potencjal%20unifikacji%20i...
[4]. )

Pan Łukasz Trembaczyński, zwrócił uwagę na klincz ekonomiczny
spowodowany postawą związków, który bez tego uporu byłby
łatwiejszy do rozwiązania. Stopniowo następuje spadek udziału
sprzedaży węgla w PKB Śląska z 20 na 8 % i wyraźnie widać, że
rozpadł się monolit społeczny związany z branżą węglową, gdyż w
śląskich miastach żyją już ludzie nie związani poprzez członków
swoich rodzin z branżą węglową i etosem zawodu górniczego.
Natomiast Ci ludzie odczuwają problemy wynikające ze szkód
górniczych na ich domy. Również najmłodsze pokolenie górników, nie
odczuwa już takiej integracji z tradycją górniczą i po szychcie
idzie prosto do domu zamiast do karczmy na piwo z kolegami. Dziś przy
powszechnym podziale obowiązków domowych i pracujących żonach
zmienił się model rodziny na Śląsku. Z badań wynika, że ŚLĄSK
JEST REGIONEM ZAGROŻONYM NAJNIŻSZYM POZIOMEM ZATRUDNIENIA MĘŻCZYZN,
co jest wynikiem błędnej koncepcji, wysyłania górników na
wcześniejszą emeryturę, co w konsekwencji prowadzi do ekonomicznej
degradacji regionu.

Na tym tle Pani Marta Anczewska, podkreśliła konieczność zbadania
które z czynników mają największy wpływ na ostateczny efekt
korzystnej transformacji.

a Pani Izabela Zygmunt, zwróciła uwagę, iż Polska jest jedynym
krajem w UE, który jest w najwyższym, bo aż w 85 % uzależniony od
węgla, kolejny z najbardziej uzależnionych jest już tylko w 35 %, co
świadczy o skali wyzwania jakie stoi przed nami. Dziś energia
pozyskiwana z OZE jest bardzo konkurencyjna cenowo i zmiany wciąż
zachodzą na niekorzyść węgla.

Debata była interesująca, ale nie dała jasnej odpowiedzi na pytanie,
pozostawiając poczucie. Na  niezbyt silnej gotowości do transformacji
po stronie środowiska górników. Jednocześnie trochę się wydaje
dziwne i niezrozumiałe, że w debacie nieobecne jest środowisko
naukowe Śląska, którego ogromny intelektualny potencjał jest
przywoływany przy każdej nadarzającej się okazji. W tej kwestii
można było odnotować ciekawą wypowiedź podczas dwudniowego Kongresu
EEC w Katowicach,  (www.wnp.pl [5] ) poświęconego gospodarce po
pandemii, nowym wyzwaniom dla Europy, inwestycjom infrastrukturalnym w
nowej perspektywie finansowej EU, zielonym inwestycjom jak też
zielonemu ładowi

Kongres EEC właśnie (18.II.2021) dziś się zakończył, wskazując na
potencjał nauki w technologiach wodorowych, nazywając Śląsk jako
potencjalną POLSKĄ "DOLINĘ WODOROWĄ", stąd może przy okazji mając
już listę priorytetów zielonego ładu, warto się zastanowić jak
powinna wyglądać ich realizacja z perspektywy Śląska
i każdego z Polskich pozostałych regionów, nie czekając na wytyczne rządu !!

Pozdrawiam, Leszek Pieczyński